એસ્ટ્રાઝેનેકાની કોવિડ રસી: દુર્લભ આડઅસરો અને કાનૂની લડાઈઓ

એસ્ટ્રાઝેનેકાની કોવિડ રસી: દુર્લભ આડઅસરો અને કાનૂની લડાઈઓ

વાત કરીએ એક વર્ષ પહેલાની જ…કે જ્યારે એસ્ટ્રાજેનેકાએ સ્વિકાર્યું કે તેમની કોવિડ વેક્સીન લોકોમાં દુર્લભ દુષ્પ્રભાવ પેદા કરી શકે છે….જી હા કોરોના મહામારી દરમિયાન લોકોને બિમારીથી બચવા માટે ઓક્સફોર્ડ-એસ્ટ્રાજેનેકાની રસી લગાવવામાં આવી હતી. ભારતમાં આ વેક્સીનનું ઉત્પાદન અદાર પૂનાવાલાના સીરમ ઇંસ્ટિટ્યૂટે કર્યું હતું…. ત્યારબાદ ભારત સહિત દુનિયાભરના કરોડો લોકો લગાવી હતી….અને મહામારીના લગભગ 4 વર્ષ બાદ એસ્ટ્રાજેનેકાએ સ્વિકાર્યું કે તેમની કોવિડ વેક્સીન લોકોમાં દુર્લભ દુષ્પ્રભાવ પેદા કરી શકે છે.

એસ્ટ્રાઝેનેકા રસીની પૃષ્ઠભૂમિ

ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના સહયોગથી વિકસિત, એસ્ટ્રાઝેનેકા કોવિડ-19 રસી રોગચાળા દરમિયાન વૈશ્વિક રસીકરણ પ્રયાસોનો આધારસ્તંભ હતો. ભારતમાં, તેનું ઉત્પાદન સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા કોવિશિલ્ડ બ્રાન્ડ નામ હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનું નેતૃત્વ અદાર પૂનાવાલાએ કર્યું હતું. આ રસી વિશ્વભરમાં લાખો લોકોને આપવામાં આવી હતી, જેને ગંભીર કોવિડ-19 ચેપ સામે રક્ષણ આપીને અસંખ્ય જીવન બચાવવાનો શ્રેય આપવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, 2021 ની શરૂઆતમાં, દુર્લભ આડઅસરો, ખાસ કરીને લોહી ગંઠાઈ જવાના વિકારો વિશે ચિંતાઓ ઉભરી આવી. આ ચિંતાઓને કારણે કેટલાક દેશોમાં રસીનો ઉપયોગ કામચલાઉ રીતે બંધ કરવામાં આવ્યો અને રસીની સલામતી પ્રોફાઇલની સતત તપાસ કરવામાં આવી.

એસ્ટ્રાઝેનેકા દ્વારા દુર્લભ આડઅસરોનો સ્વીકાર

2024 માં યુકે હાઇકોર્ટમાં સબમિટ કરાયેલા કાનૂની દસ્તાવેજોમાં, એસ્ટ્રાઝેનેકાએ સ્વીકાર્યું કે તેની કોવિડ-19 રસી, દુર્લભ કિસ્સાઓમાં, થ્રોમ્બોસાયટોપેનિયા સિન્ડ્રોમ (TTS) સાથે થ્રોમ્બોસિસનું કારણ બની શકે છે. TTS એ એક ગંભીર સ્થિતિ છે જે લોહીના ગંઠાવાનું કારણ બને છે અને પ્લેટલેટની સંખ્યા ઓછી હોય છે, જે હૃદયરોગના હુમલા અથવા મગજના સ્ટ્રોક જેવી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય ગૂંચવણો તરફ દોરી શકે છે. કંપનીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ આડઅસરો અત્યંત દુર્લભ છે અને જનતાને ગભરાવાની વિનંતી કરી નથી.

આ કબૂલાત વ્યક્તિઓ અને પરિવારો દ્વારા રસીથી નુકસાનનો દાવો કરતી ક્લાસ-એક્શન મુકદ્દમાના પ્રતિભાવમાં આવી છે. એક અગ્રણી કેસમાં જેમી સ્કોટનો સમાવેશ થાય છે, જે આરોપ લગાવે છે કે એસ્ટ્રાઝેનેકા રસી લીધા પછી તેને મગજને નુકસાન થયું હતું. અન્ય દાવેદારોએ વિવિધ શારીરિક વિકૃતિઓની જાણ કરી છે, અને દાવો કર્યો છે કે તેમને રસીકરણ પહેલાં જોખમો વિશે પૂરતા પ્રમાણમાં જાણ કરવામાં આવી ન હતી.

યુકે હાઈકોર્ટના કેસ પર નોંધપાત્ર ધ્યાન ખેંચાયું છે, જેમાં અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ અને પરિવારો તેમના તબીબી અને વ્યક્તિગત નુકસાન માટે વળતરની માંગ કરી રહ્યા છે. તેઓ દલીલ કરે છે કે રસીની આડઅસરોએ જીવન-પરિવર્તનશીલ પરિસ્થિતિઓનું કારણ બન્યું હતું, જે એસ્ટ્રાઝેનેકા રોલઆઉટ દરમિયાન યોગ્ય રીતે જાહેર કરવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. જ્યારે કંપનીએ TTS ના દુર્લભ જોખમને સ્વીકાર્યું છે, તે વળતરના દાવાઓનો વિરોધ કરી રહી છે, દલીલ કરે છે કે આવા જોખમો મોટા પાયે રસીકરણ કાર્યક્રમોમાં અપેક્ષિત છે.

જો કોર્ટ વાદીઓની તરફેણમાં ચુકાદો આપે છે, તો એસ્ટ્રાઝેનેકાને નોંધપાત્ર નાણાકીય જવાબદારીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ કેસ વૈશ્વિક આરોગ્ય કટોકટી દરમિયાન વ્યાપક સલામતી સંદેશાવ્યવહારની જરૂરિયાત સાથે ઝડપી રસી જમાવટને સંતુલિત કરવાના પડકારોને પ્રકાશિત કરે છે.

કોવિશિલ્ડ અને વેક્સઝેવરિયા પાછી ખેંચી

8 મે, 2024 ના રોજ, એસ્ટ્રાઝેનેકાએ તેની કોવિડ-19 રસી વૈશ્વિક સ્તરે પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી, જેમાં વર્તમાન પ્રકારો માટે વધુ યોગ્ય નવી, અપડેટ કરેલી રસીઓની ઉપલબ્ધતાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો. આ નિર્ણય યુકેમાં ચાલુ સલામતી ચિંતાઓ અને રસીના બંધ થવાને પણ અનુસરે છે, જ્યાં ઓળખાયેલા જોખમોને કારણે તે હવે ઓફર કરવામાં આવતી નથી. કંપનીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે ઉપાડ એક વ્યૂહાત્મક પગલું હતું અને ફક્ત કાનૂની પડકારો અથવા સલામતીના મુદ્દાઓનો પ્રતિભાવ નહોતો.

જાહેર સ્વાસ્થ્ય અસરો

કોવિડ-19 રોગચાળા સામે લડવામાં એસ્ટ્રાઝેનેકા રસીએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી, ખાસ કરીને ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોમાં જ્યાં કોવિશિલ્ડનું વ્યાપક વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું. દુર્લભ આડઅસરોની સ્વીકૃતિ, ચિંતાજનક હોવા છતાં, રસીના એકંદર ફાયદાઓના સંદર્ભમાં જોવી જોઈએ, જેમાં લાખો હોસ્પિટલમાં દાખલ થવા અને મૃત્યુ અટકાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતો ભાર મૂકે છે કે TTS નું જોખમ અત્યંત ઓછું છે, જેમાં 100,000 રસીકૃત વ્યક્તિઓમાંથી એક કરતા ઓછા લોકોમાં ઘટનાઓ બને છે. તેમ છતાં, કાનૂની કેસો અને રસીના ઉપાડથી પારદર્શિતા, જવાબદારી અને રસી સંબંધિત જોખમોના સંચાલન વિશે ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે.