શું નિશાંત કુમાર બિહારના ચિરાગ પાસવાન બન શકશે ?

શું નિશાંત કુમાર બિહારના ચિરાગ પાસવાન બન શકશે ?

નીતિશ કુમારે મુખ્યમંત્રી પદ છોડતા જ, JDU ના ભવિષ્ય અંગે ભય પેદા થયો છે. BJP ના અન્ય સાથી પક્ષો સાથે પણ આવી જ ભય પેદા થયો છે. મહારાષ્ટ્રમાં શિવસેના જ નહીં, પરંતુ બિહારમાં લોક જનશક્તિ પાર્ટીને પણ આવી જ સ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો. જોકે, બદલાયેલા સંજોગોએ વસ્તુઓને કામ કરવાની મંજૂરી આપી છે – નીતિશ કુમારની JDU હવે એ જ માર્ગ પર આગળ વધી ગઈ છે.

બિહારની ચૂંટણી પહેલા પણ JDU નો ભય વ્યક્ત કરવામાં આવી રહ્યો હતો, પરંતુ હવે પડકાર ખૂબ નજીક છે. અને JDU ની અસ્વસ્થતામાં આ સરળતાથી સમજી શકાય છે. JDU માં અસંતોષ પણ સામે આવ્યો છે. JDU ના કાર્યકરો નીતિશ કુમારની રાજ્યસભાની ઉમેદવારીની જાહેરાતનો વિરોધ કરી રહ્યા છે અને તેમના પોતાના નેતાઓ સામે તોડફોડનો આશરો લઈ રહ્યા છે, એવું માનીને કે JDU માં કેટલાક તેમની વિરુદ્ધ કાવતરું ઘડી રહ્યા છે. નીતિશ કુમારની રાજ્યસભાની ઉમેદવારી સાથે, JDU માટે છેલ્લી આશા તેમના પુત્ર નિશાંત કુમાર હોય તેવું લાગે છે.

પ્રશ્ન એ છે કે જો JDU ને પણ લોક જનશક્તિ પાર્ટી જેવા પડકારનો સામનો કરવો પડે છે, તો શું ચિરાગ પાસવાનની જેમ નિશાંત કુમાર પણ પાર્ટીને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી ઉગારી શકશે? બંને વચ્ચે મોટો તફાવત એ છે કે નિશાંત કુમાર પાસે ચિરાગ પાસવાન જેવો કોઈ રાજકીય અનુભવ નથી.ચિરાગ પાસવાનના પિતા રામવિલાસ પાસવાનનું અવસાન થયું ત્યારે તેમને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. ચિરાગ પાસવાન હંમેશા પોતાને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હનુમાન ગણાવતા હતા, પરંતુ તેમણે પોતાના અધિકારો પ્રાપ્ત કરવા માટે રાહ જોવી પડી અને સંઘર્ષ કરવો પડ્યો. ચિરાગ પાસવાનની જેમ નિશાંત કુમારને પણ ભાજપ નેતૃત્વમાં દૃઢ વિશ્વાસ છે, પરંતુ તેમને પણ ચિરાગ પાસવાન જેવા જ પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

બિહાર ચૂંટણી દરમિયાન, નિશાંત કુમારે મીડિયાના પ્રશ્નોના જવાબમાં કહ્યું હતું કે ભાજપ નીતિશ કુમારને મુખ્યમંત્રી બનાવશે. અને, પહેલાની જેમ, નીતિશ કુમાર મુખ્યમંત્રી બન્યા. કોઈ “જો” અને “પરંતુ” નહોતા. જોકે, કેટલાક મીડિયા અહેવાલો હવે સૂચવે છે કે કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહ ઇચ્છતા ન હતા કે નીતિશ કુમાર 20 નવેમ્બર, 2025 ના રોજ મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લે. ત્યારે એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે નીતિશ કુમારને મત મળ્યા છે, તેથી તેમને મુખ્યમંત્રી બનાવવા જોઈએ. તેથી, ભાજપનો એક્શન પ્લાન મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો – હવે બધું ધીમે ધીમે પ્રકાશમાં આવી રહ્યું છે.

નિશાંત કુમાર બિહારના આગામી મુખ્યમંત્રી બનવાની શક્યતા હજુ પૂરી થઈ નથી. તેમને ડેપ્યુટી સીએમ બનાવવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો છે. જોકે, નીતિશ કુમારના ટ્રેક રેકોર્ડને જોતાં, પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ તેમની શક્યતાઓ અપેક્ષા કરતાં વધુ છે.

નિશાંત કુમાર બિહારના આગામી મુખ્યમંત્રી બનવાની શક્યતા હજુ ખતમ થઈ ગઈ છે. તેમને નાયબ મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવે તેવા અહેવાલો છે. જોકે, નીતિશ કુમારના ટ્રેક રેકોર્ડને જોતાં, પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ આ શક્યતા અપેક્ષા કરતાં વધુ જોવા મળે છે. હાલની માહિતી અનુસાર, જો બિહારના આગામી મુખ્યમંત્રી ભાજપમાંથી હોય, તો JDU પાસે બે નાયબ મુખ્યમંત્રી હોઈ શકે છે. વધુમાં, જો JDU મુખ્યમંત્રી બને છે, તો હાલની ફોર્મ્યુલા અમલમાં રહેશે.

નીતિશ કુમારના મુખ્યમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યા બાદ, JDUના ભવિષ્ય અંગે ચિંતાઓ ઉભી થઈ છે. બિહારની ચૂંટણી પહેલા પણ ભય વ્યક્ત કરવામાં આવી રહ્યો હતો, પરંતુ હવે પડકાર નિકટવર્તી લાગે છે. અને JDUની અસ્વસ્થતાને જોતાં આ સમજી શકાય તેવું છે.

ફક્ત JDU કાર્યકરો જ નહીં પરંતુ પૂર્ણિયાના અપક્ષ સાંસદ પપ્પુ યાદવ પણ નિશાંત કુમારની મુખ્યમંત્રી તરીકે નિમણૂકની હિમાયત કરવા આગળ આવ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં, પપ્પુ યાદવે બિહારના નેતાઓને નિશાંત કુમારને મુખ્યમંત્રી બનાવવા વિનંતી કરી. પપ્પુ યાદવે લખ્યું, “માંઝી જી, ચિરાગ જી, લાલુ જી, ઉપેન્દ્ર જી… બિહારને ભાજપ માટે ગોચર ન બનવા દો. સર્વસંમતિથી નિશાંત જીને ટેકો આપો અને તેમને બિહારના મુખ્યમંત્રી બનાવો… બિહારમાં ભાજપ માટે દરવાજા બંધ કરો. ભવિષ્યની રાજનીતિ અંદરોઅંદર લડવામાં આવશે, તમે ઇતિહાસમાં અમર થઈ જશો… તમે બિહારી સ્વાભિમાનનું પ્રતીક બનશો.”

નીતિશ કુમાર હંમેશા રાજકારણમાં ભત્રીજાવાદનો વિરોધ કરતા રહ્યા છે. લાલુ યાદવ અને તેજસ્વી યાદવની સાથે, ચિરાગ પાસવાન પણ નીતિશ કુમારના નિશાના પર રહ્યા છે. નીતિશ કુમારે 2020 ની બિહાર ચૂંટણીમાં JDU ના પરાજય માટે ચિરાગ પાસવાનને જવાબદાર ગણાવ્યા છે, અને લોક જનશક્તિ પાર્ટીમાં ટૂંકા વિભાજન માટે પણ નીતિશ કુમાર જવાબદાર હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે, નિશાંત કુમારના રાજકીય પ્રવેશ સાથે, બધા સિદ્ધાંતો હવામાં ફેંકાઈ ગયા છે. નીતિશ કુમાર બિહારની બાગડોર ગુમાવી રહ્યા હોવાથી, નિશાંતને બધું એકલા સંભાળવું પડશે. નીતિશ કુમારનું સ્વાસ્થ્ય લથડી રહ્યું છે, જેના કારણે તેમને બિહાર છોડવાની ફરજ પડી રહી છે. ચિરાગ પાસવાન તેમના પિતાની બીમારી પહેલા જ રાજકારણમાં પ્રવેશ કરી ચૂક્યા હતા. જોકે, નિશાંત કુમાર દૂરના નિરીક્ષક રહ્યા છે.

રામવિલાસ પાસવાને તો એમ પણ કહ્યું હતું કે તેઓ ચિરાગ પાસવાનના આગ્રહથી NDAમાં જોડાયા હતા. આનો અર્થ એ થયો કે ચિરાગ પાસવાનને 2014 માં લોકસભા ચૂંટણી લડતા પહેલા જ રાજકારણમાં રસ પડી ગયો હતો. આજે પણ, તેમણે નિશાંત કુમારમાં કોઈ રસ દાખવ્યો નથી.નીતિશ કુમારના નામાંકન પહેલાં જ ચિરાગ પાસવાને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા તેમને અભિનંદન આપ્યા હતા અને ભવિષ્ય માટે શુભકામનાઓ પાઠવી હતી. ચિરાગ પાસવાને પણ નીતિશ કુમારના કાર્યકાળની પ્રશંસા કરી હતી અને રાજ્યસભામાં બિહારનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાના તેમના નિર્ણયને હિંમતવાન અને દૂરંદેશી ગણાવ્યો હતો. તેમાં કોઈ શંકા નથી કે JDUના રાજકીય વારસા અને નીતિશ કુમારના રાજકીય વારસાને સાચવવા અને આગળ વધારવાની જવાબદારી હવે નિશાંત કુમારના ખભા પર રહેશે. જેમ ચિરાગ પાસવાને તેમના પિતા રામવિલાસ પાસવાન દ્વારા સ્થાપિત લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામવિલાસ) ને બિહારના રાજકારણમાં પુનર્જીવિત કરી છે, તેવી જ રીતે વિભાજનને કારણે પાર્ટીનું નામ બદલાઈ ગયું હશે, તેવી જ રીતે ચિરાગ પાસવાને બાકીની બધી બાબતો પર નિયંત્રણ મેળવી લીધું છે.

જોકે, જે પરિસ્થિતિઓમાં ચિરાગ પાસવાનનું પુનરાગમન થયું છે તેનો શ્રેય ભાજપને જ જાય છે. કારણ કે ચિરાગ પાસવાનને સફળતા ત્યારે જ મળી જ્યારે ભાજપે તેમના કાકા પશુપતિ કુમાર પારસને અવગણવાનું શરૂ કર્યું. બાદમાં, ગુસ્સે થઈને, તેઓ લાલુ યાદવના કેમ્પમાં જોડાયા. શક્ય છે કે જો જરૂર પડે, તો ભાજપ નિશાંત કુમારને ચિરાગ પાસવાન જેવો જ ટેકો આપી શકે. ચિરાગ પાસવાનને ભાજપ દ્વારા બરબાદ કરવામાં આવ્યા હતા, અને જ્યારે તેમની વોટ બેંકનું મહત્વ સમજાયું, ત્યારે ભાજપે તેમની ખોવાયેલી પ્રતિષ્ઠા અને અધિકારો પાછા મેળવ્યા.

જેમ ચિરાગ પાસવાનનો દલિત વોટ બેંકમાં હિસ્સો છે, તેમ નિશાંત કુમારનો નીતિશ કુમારના લવ-કુશ સમીકરણ અને મહાદલિત વોટ બેંક પર પણ નોંધપાત્ર પ્રભાવ રહેશે. જો નિશાંત કુમાર ચિરાગ પાસવાનની જેમ પોતાનો રાજકીય ટેકો અને મહત્વ જાળવી રાખે છે, તો ભાજપે પણ તેમને એ જ રીતે ટેકો આપવો પડશે. જેમ રામવિલાસ પાસવાનના સક્રિય વર્ષો દરમિયાન પણ ચિરાગ પાસવાનની રાજકીય કુશળતા સ્પષ્ટ હતી, તેમ હજુ સુધી કોઈએ નિશાંત કુમારની પ્રતિભા વિશે જાહેરમાં જાણ્યું નથી. શક્ય છે કે જ્યારે તક મળશે, ત્યારે નિશાંત કુમાર પોતાની કુશળતા દર્શાવશે, પોતાની પ્રતિભાને ઓળખશે અને પોતાને સાબિત કરશે.

એક સમયે રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ઇન્દિરા ગાંધીને મુંગી ડોલ માનવામાં આવતી હતી. જોકે, તેઓ માત્ર પોતાના દમ પર વડા પ્રધાન બન્યા જ નહીં, પરંતુ તેમના રાજકીય વિરોધીઓને પણ મુશ્કેલ સમય આપ્યો. સત્તા ગુમાવ્યા પછી, તેઓ પાછા ફર્યા અને તેમના છેલ્લા શ્વાસ સુધી તેમનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું. ફક્ત હમણાં જ નહીં, પરંતુ શક્ય છે કે નિશાંત કુમાર ભવિષ્યમાં ચિરાગ પાસવાનને પણ પાછળ છોડી દે.