દુબઈથી તેલ અવિવ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટમાં કોકપિટની અંદર થયેલી હિંસક ઘટનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચકચાર મચાવી છે. 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ ફ્લાઇટ FZ1073માં કોકપિટની અંદર જ કોપાઇલટ દ્વારા કેપ્ટન પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. ઘટનાના સમયે બોઇંગ 737 MAX 8 વિમાન લગભગ 34 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડી રહ્યું હતું અને તેમાં 174 લોકો સવાર હતા.
અહેવાલો અનુસાર, ઓમાની કોપાઇલટ હમામ અલ-હમામીએ ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મછાર પર હુમલો કર્યો હતો. અચાનક બનેલી આ ઘટનાને કારણે વિમાનની સ્થિતિ ગંભીર બની હતી અને થોડા સમય માટે વિમાનની ઊંચાઈમાં પણ મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
ફ્લાઇટ સામાન્ય રીતે દુબઈથી તેલ અવિવ તરફ આગળ વધી રહી હતી. દરમિયાન કોકપિટમાં બનેલી ઘટનાને પગલે ઇમરજન્સી સિગ્નલ મોકલવામાં આવ્યા હતા. પહેલા 7700, જે સામાન્ય ઇમરજન્સી સ્થિતિ દર્શાવે છે, અને ત્યારબાદ 7500, જે વિમાનમાં ગેરકાયદેસર હસ્તક્ષેપ અથવા હાઇજેકિંગ જેવી સ્થિતિ માટે ઉપયોગમાં લેવાતો કોડ છે, સક્રિય કરવામાં આવ્યો હતો.
હુમલામાં ઘાયલ થયેલા કેપ્ટન સ્મિત મછારે કોકપિટનો દરવાજો ખોલવામાં મદદ કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. ત્યારબાદ કેબિન ક્રૂ અને કેટલાક મુસાફરો કોકપિટમાં પહોંચ્યા અને હુમલાખોરને કાબૂમાં લીધો હતો.
વિમાનને બાદમાં સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ પર સુરક્ષિત રીતે ઉતારવામાં આવ્યું.
ઘટના બાદ કોપાઇલટ હમામ અલ-હમામીની પૃષ્ઠભૂમિ પણ તપાસના કેન્દ્રમાં આવી છે. અહેવાલો અનુસાર હમામ ઓમાનનો નાગરિક છે અને અગાઉ ઓમાન એર સાથે જોડાયેલો હતો.
રિપોર્ટ્સમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે 2024માં ઓમાન એર ખાતે તેની ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગ અટકાવવામાં આવી હતી અને તે સમયે તેના કથિત ઉગ્રવાદી વિચારો અંગે સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ બાબતો અંગેની સંપૂર્ણ અને અંતિમ સત્તાવાર પુષ્ટિ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જો અગાઉથી કોઈ સુરક્ષા સંબંધિત માહિતી ઉપલબ્ધ હતી તો હમામને બાદમાં પાઇલટ તરીકે ઉડાન ભરવાની મંજૂરી કેવી રીતે મળી?
આ સમગ્ર ઘટનામાં અનેક દેશોના નામ સામે આવી રહ્યા છે અને અલગ-અલગ એજન્સીઓ દ્વારા વિવિધ પાસાઓની તપાસ થઈ રહી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
ફ્લાઇટે દુબઈથી ઉડાન ભરી હતી. તેથી UAEની તપાસ એજન્સીઓ માટે ઘટનાની શરૂઆતથી લઈને કોકપિટમાં બનેલી ઘટનાના કારણો સુધીના તમામ પાસાઓ મહત્વના છે.
તપાસમાં હુમલાનું કારણ, તેની પાછળનો હેતુ, હુમલો પૂર્વનિયોજિત હતો કે નહીં અને કોઈ સંગઠન સાથે તેનો સંબંધ હતો કે નહીં જેવા સવાલોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
હમામ ઓમાનનો નાગરિક હોવાનું જણાવાય છે. અગાઉ ઓમાન એર સાથે તેના જોડાણને કારણે તેની ટ્રેનિંગ, નોકરી અને તે સમયના સુરક્ષા રેકોર્ડ પણ તપાસ હેઠળ હોવાનું અહેવાલોમાં કહેવાયું છે.
આ ઘટનામાં કેપ્ટન સ્મિત મછાર ભારતીય હોવાનું સામે આવ્યું છે. હુમલા બાદ પણ તેમણે વિમાનને નિયંત્રિત રાખવામાં અને પરિસ્થિતિને સંભાળવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
ફ્લાઇટનું ગંતવ્ય તેલ અવિવ હતું અને તેમાં મોટાભાગના મુસાફરો ઇઝરાઇલી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. તેથી ઇઝરાઇલની સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે પણ આ ઘટના મહત્વપૂર્ણ બની છે.
ઘટનાને લઈને ઇઝરાઇલી તરફથી ગંભીર સુરક્ષા આશંકાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છે. જોકે, ઘટનાને કોઈ મોટા આતંકી હુમલાની પૂર્વયોજના સાથે જોડતા દાવાઓની સત્તાવાર તપાસ હજુ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
અહેવાલો અનુસાર હમામનો જન્મ UAEમાં ઓમાની પિતા અને સીરિયન માતાના ઘરે થયો હતો અને તેણે સીરિયામાં પણ સમય વિતાવ્યો હતો.
તેના કથિત ઉગ્રવાદી વિચારો અને સીરિયા સાથેના જોડાણ અંગે વિવિધ અહેવાલો સામે આવ્યા છે. જોકે, આ દાવાઓની તપાસમાં સત્તાવાર પુષ્ટિ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
હમામ સાથે જોડાયેલી કેટલીક ઓનલાઈન સામગ્રીમાં પેલેસ્ટાઇન સંબંધિત પોસ્ટ્સ જોવા મળ્યાના અહેવાલો પણ છે. ઉપરાંત, તેની પાસે પેલેસ્ટાઇન સમર્થક સાહિત્ય અથવા ‘ફ્રી પેલેસ્ટાઇન’ સંબંધિત સામગ્રી મળી હોવાના દાવા પણ સામે આવ્યા છે.
પરંતુ આવી સામગ્રી અને કોકપિટ હુમલા વચ્ચે સીધો સંબંધ છે કે નહીં તે તપાસનો વિષય છે.
કોકપિટની ઘટનાની વચ્ચે વિમાનને સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ તરફ વાળવામાં આવ્યું હતું અને ત્યાં તેનું સુરક્ષિત લેન્ડિંગ કરાવવામાં આવ્યું.
સાઉદી અધિકારીઓએ મુસાફરો અને ક્રૂને જરૂરી સહાય પૂરી પાડી હતી. ત્યારબાદ બંને પાઇલટોને અબુધાબી લઈ જવાયા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
ઘટનાને ઈરાન સાથે જોડતી અટકળો પણ સામે આવી છે. જોકે, ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર અત્યાર સુધી ઈરાનની સીધી ભૂમિકા સાબિત કરતો પુરાવો સામે આવ્યો નથી.
તેથી આ દાવાને તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી માત્ર અટકળ તરીકે જ જોવો જરૂરી છે.
ઘટનાને લઈને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને પણ સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો કે જો તપાસમાં ઈરાનની સંડોવણી સામે આવે તો અમેરિકા શું કાર્યવાહી કરશે.
અહેવાલો અનુસાર ટ્રમ્પે જવાબ આપતા કહ્યું હતું કે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી અને જો ઈરાન જવાબદાર હશે તો અમેરિકા તરફથી સખત કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
ફ્લાઇટ FZ1073ની આ ઘટના માત્ર કોકપિટમાં થયેલી હિંસા સુધી મર્યાદિત નથી રહી. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે હવે અનેક સવાલોના જવાબ શોધવામાં આવી રહ્યા છે.
આ તમામ સવાલોના જવાબ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
ફ્લાઇટ FZ1073માં બનેલી ઘટનાએ વિમાનની સુરક્ષા, પાઇલટની બેકગ્રાઉન્ડ વેરિફિકેશન અને કોકપિટ સુરક્ષા અંગે ફરી એકવાર ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે.
એક ભારતીય કેપ્ટન પર કોકપિટમાં થયેલો હુમલો, 7500 ઇમરજન્સી કોડ, હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ બદલાયેલી પરિસ્થિતિ અને ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયામાં કરાયેલું ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ—આ સમગ્ર ઘટનાની તપાસ હવે અનેક દેશો સુધી પહોંચી છે.
હાલમાં સૌથી મહત્વનું એ છે કે તપાસ એજન્સીઓ હમામ અલ-હમામીની પૃષ્ઠભૂમિ, હુમલાનો હેતુ અને કોઈ સંભવિત મોટા ષડયંત્ર સાથેના સંબંધ અંગે શું તારણ આપે છે.