કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સ માટે 8મો પગાર પંચ મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે. કર્મચારીઓમાં સૌથી વધુ ચર્ચા એ વાતને લઈને છે કે નવી સેલરી ક્યારથી લાગુ થશે અને જો પગાર પંચની ભલામણો મોડેથી આવે તો શું 1 જાન્યુઆરી 2026થી એરિયરની ગણતરી કરવામાં આવશે? 8મા પગાર પંચની રચના નવેમ્બર 2025માં કરવામાં આવી હતી અને પંચને પોતાની ભલામણો રજૂ કરવા માટે કુલ 18 મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. એટલે જો પંચ આગામી વર્ષના મધ્ય સુધીમાં પોતાની રિપોર્ટ સરકારને સોંપે તો ત્યારબાદ કેન્દ્ર સરકાર તેની ભલામણોનો અભ્યાસ કરીને અમલ અંગે નિર્ણય લેશે. અહીં કર્મચારીઓ માટે મહત્વનો સવાલ એ છે કે રિપોર્ટ મોડેથી આવે તો પણ નવી સેલરીની અસર 1 જાન્યુઆરી 2026થી ગણાશે કે નહીં. અગાઉના પગાર પંચોના ટ્રેન્ડને જોતા 1 જાન્યુઆરી 2026ને અસરકારક તારીખ રાખવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, અંતિમ નિર્ણય સરકાર દ્વારા લેવામાં આવશે અને નવી સેલરીનો વાસ્તવિક લાભ સરકારની મંજૂરી બાદ જ મળશે. જો 1 જાન્યુઆરી 2026થી પગાર સુધારો અસરકારક કરવામાં આવે અને તેનો અમલ પાછળથી થાય, તો 1 જાન્યુઆરી 2026થી અમલની તારીખ વચ્ચેના સમયગાળા માટે કર્મચારીઓને વધેલી સેલરીનું એરિયર મળવાની શક્યતા રહેશે. પરંતુ એરિયરની ચોક્કસ રકમ કેટલી હશે તે અત્યારે કહી શકાય નહીં, કારણ કે તે 8મા પગાર પંચના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર, નવી બેઝિક સેલરી, ડીએ અને અન્ય ભથ્થાં અંગે લેવાયેલા અંતિમ નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.
7મા પગાર પંચનું ઉદાહરણ લઈએ તો તેની રચના ફેબ્રુઆરી 2014માં કરવામાં આવી હતી અને તેની ભલામણો 1 જાન્યુઆરી 2016થી અસરકારક કરવામાં આવી હતી. તે સમયે કર્મચારીઓને અગાઉના સમયગાળા માટે વધેલી સેલરીનું એરિયર ચૂકવવામાં આવ્યું હતું. 7મા પગાર પંચમાં 2.57નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનું બેઝિક પે ₹18,000 હોય અને તે સમયે 125 ટકા ડીએ લાગુ પડતો હોય, તો બેઝિક પે અને ડીએ મળીને ₹40,500 થાય. 2.57ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર બાદ નવી બેઝિક સેલરી ₹46,260 થઈ હતી. એટલે અગાઉની ગણતરીની સરખામણીમાં દર મહિને ₹5,760નો તફાવત બને છે. 12 મહિનાના સમયગાળા માટે આ તફાવત ₹69,120 સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, આ માત્ર સમજાવવા માટેનું ઉદાહરણ છે અને 8મા પગાર પંચમાં આવું જ ગણિત લાગુ થશે તે જરૂરી નથી.
8મા પગાર પંચ અંગે કર્મચારીઓમાં સૌથી વધુ ઉત્સુકતા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને લઈને છે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર દ્વારા જૂના બેઝિક પેમાં સુધારો કરીને નવી બેઝિક સેલરી નક્કી કરવામાં આવે છે. હાલમાં 8મા પગાર પંચનો અંતિમ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જાહેર થયો નથી. તેથી વિવિધ અહેવાલોમાં ચાલી રહેલા આંકડાઓને સત્તાવાર માનવા યોગ્ય નથી.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ઉપરાંત ડીએ, હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ અને અન્ય ભથ્થાં અંગે પંચ શું ભલામણ કરે છે તે પણ કર્મચારીઓની કુલ સેલરી પર સીધી અસર કરશે. આથી નવી સેલરી કેટલી થશે અને એરિયર કેટલો મળશે તેનો ચોક્કસ અંદાજ પંચની અંતિમ ભલામણો બાદ જ લગાવી શકાશે.
સરકારી આંકડાઓ અનુસાર 5મા પગાર પંચ માટે કર્મચારીઓને આશરે 19 મહિના રાહ જોવી પડી હતી. જ્યારે 6મા પગાર પંચ દરમિયાન કર્મચારીઓને આશરે 32 મહિના રાહ જોવી પડી હતી. આ અગાઉના અનુભવને કારણે 8મા પગાર પંચની પ્રક્રિયામાં પણ સમય લાગવાની શક્યતા છે.
28 ઓક્ટોબર 2025ના PIBના નિવેદનમાં અગાઉના ટ્રેન્ડને ધ્યાનમાં રાખીને 8મા પગાર પંચની ભલામણો 1 જાન્યુઆરી 2026થી લાગુ થવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જો સરકાર આ અસરકારક તારીખને મંજૂરી આપે છે અને નવી સેલરીનો અમલ બાદમાં થાય છે, તો 1 જાન્યુઆરી 2026થી નવી સેલરી લાગુ થવાની તારીખ સુધીનો તફાવત એરિયર તરીકે મળી શકે છે.
જોકે, અહીં ધ્યાનમાં રાખવાની બાબત એ છે કે 1 જાન્યુઆરી 2026થી અસરકારક તારીખ રાખવાની અપેક્ષા અને વાસ્તવિક સેલરીમાં વધારો થવાની તારીખ અલગ હોઈ શકે છે. સરકાર દ્વારા પગાર પંચની ભલામણો સ્વીકાર્યા બાદ જ નવી સેલરી અને એરિયરની અંતિમ વ્યવસ્થા સ્પષ્ટ થશે.
હાલ 8મા પગાર પંચની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હોવાથી કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સે સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી પડશે. નવી બેઝિક સેલરી, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર, ડીએ અને અન્ય ભથ્થાં અંગે અંતિમ નિર્ણય થયા બાદ જ એરિયરની ચોક્કસ ગણતરી થઈ શકશે.
આથી હાલમાં એટલું કહી શકાય કે જો 1 જાન્યુઆરી 2026ને 8મા પગાર પંચની અસરકારક તારીખ તરીકે મંજૂરી મળે છે, તો રિપોર્ટ રજૂ થવા અને સરકારની મંજૂરી બાદ અમલ થવાના સમયગાળા માટે એરિયર મળવાની સંભાવના ઊભી થઈ શકે છે. પરંતુ નવી સેલરી કેટલી વધશે અને એરિયરમાં કેટલા રૂપિયા મળશે તેનો અંતિમ જવાબ 8મા પગાર પંચની ભલામણો અને કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરી બાદ જ મળશે.