વર્ષ 2008ના અમદાવાદ સિરિયલ બ્લાસ્ટનો ભયાનક ઈતિહાસ: 21 વિસ્ફોટો, 70 મિનિટ અને 56 મોત

વર્ષ 2008ના અમદાવાદ સિરિયલ બ્લાસ્ટનો ભયાનક ઈતિહાસ: 21 વિસ્ફોટો, 70 મિનિટ અને 56 મોત

Ahmedabad Serial Blasts: વર્ષ 2008નો અમદાવાદ સિરિયલ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસ આતંકવાદ સામેની ભારતની લડાઈના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ અને દુઃખદ પ્રકરણોમાંનું એક છે. 26મી જુલાઈ, 2008ના રોજ અમદાવાદ શહેર માત્ર 70 મિનિટના ગાળામાં થયેલા 21 સંકલિત બોમ્બ વિસ્ફોટોથી હચમચી ગયું હતું. જાહેર સ્થળો અને હોસ્પિટલોને નિશાન બનાવતા આ વિસ્ફોટોમાં 56 લોકોના મોત થયા હતા અને 200થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા, જેનાથી શહેરમાં અભૂતપૂર્વ ભય અને અરાજકતા ફેલાઈ ગઈ હતી.

ન્યાયિક પ્રક્રિયા અને ચુકાદો

35 એફઆઈઆર અને 548 ચાર્જશીટ સાથેની વિસ્તૃત તપાસ બાદ, આ કેસ વિશેષ અદાલતમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. લાંબા ટ્રાયલ દરમિયાન, સરકારી વકીલે 6000થી વધુ દસ્તાવેજી અને ભૌતિક પુરાવા રજૂ કર્યા હતા અને 1163 સાક્ષીઓની જુબાની નોંધવામાં આવી હતી.

આઠમી ફેબ્રુઆરી, 2022ના રોજ સ્પેશિયલ કોર્ટના ન્યાયાધીશ એ.આર. પટેલે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો હતો.
દોષિતો: 49 વ્યક્તિઓને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે 28 નિર્દોષ છૂટ્યા હતા.
સજા: 18 ફેબ્રુઆરી, 2022ના રોજ, કોર્ટે ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિ (નિવારણ) અધિનિયમ (UAPA) અને ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 302 હેઠળ 28 દોષિતોને ફાંસીની સજા ફટકારીહતી.
આજીવનકેદ: 11 દોષિતોને તેમના કુદરતી મૃત્યુ સુધી આજીવન કેદની સજા કરવામાં આવી હતી.
દંડ: દોષિતો પર ભારે દંડ લાદવામાં આવ્યો હતો અને અદાલતે મૃતકોના પરિવારજનો તેમજ ઈજાગ્રસ્ત માટે વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

ફાંસીની સજા પામેલા લોકોમાં સફદર નગોરીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે પ્રતિબંધિત સંગઠન ‘સ્ટુડન્ટ્સ ઇસ્લામિક મૂવમેન્ટ ઑફ ઇન્ડિયા (સિમી)’નો જનરલ સેક્રેટરી હતો. ઉગ્રવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હોવાને કારણે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ જૂથ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

હાઈકોર્ટમાં મહત્ત્વની કાર્યવાહી

સ્પેશિયલ કોર્ટના ચુકાદાની ગંભીરતાને કારણે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં મોટી કાનૂની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી. સ્પેશિયલ કોર્ટે 38 વ્યક્તિઓને મૃત્યુદંડ આપ્યો હોવાથી, ફોજદારી કાર્યરીતિ સંહિતા (CrPC) ની કલમ 366 હેઠળ સજાની પુષ્ટિ માટે આ કેસ હાઈકોર્ટમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો.

કાનૂની તપાસ: નવમી માર્ચ,2022ના રોજ હાઈકોર્ટે 38 આરોપીને ફાંસીની સજા પામેલા દોષિતોને નોટિસ જારી કરી હતી.
કેસનું કદ: આ કેસની વિશાળતા દસ્તાવેજો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે; હાઈકોર્ટની સુનાવણી માટે તૈયાર કરાયેલ પેપરબુક આશરે 7.88 લાખ પાનાની હતી, જે ન્યાયિક સમીક્ષાની જટિલતા અને ઝીણવટભરી પ્રકૃતિને દર્શાવે છે.
ન્યાયિક સમીક્ષા: 28મી જુલાઈ, 2022નારોજ, જસ્ટિસ વિપુલ પંચોલી અને જસ્ટિસ સંદીપ ભટ્ટની ડિવિઝન બેન્ચે સુનાવણી માટે આ કે સત્તાવાર રીતે દાખલ કર્યો હતો. આ પ્રક્રિયા નિર્ણાયક છે કારણ કે તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે મૃત્યુદંડની સજા સર્વોચ્ચ સ્તરની ન્યાયિક ચકાસણીમાંથી પસાર થાય અને પીડિતો તેમજ આરોપીઓ બંનેને ન્યાય મળે.

ફાંસીની સજાના દોષિતો

જાહિદ ઉર્ફે જાવેદ કુતુબુદ્દીન શેખ
ઇમરાન ઇબ્રાહિમ શેખ
ઇકબાલ ઉર્ફે ઇકરાર કાસમ શેખ
શમ્સુદ્દીન ઉર્ફે શમ્સુ શહાબુદ્દીન શેખ
ગ્યાસુદ્દીન ઉર્ફે ગ્યાસુ અબ્દુલસલીમ અન્સારી
મોહમ્મદ આરિફ મોહમ્મદ ઇકબાલ કાગઝી
મોહમ્મદ ઉસ્માન ઉર્ફે ઉસ્માન મોહમ્મદ અનીસ અગરબત્તીવાળા
યુનુસ મોહમ્મદભાઈ મન્સૂરી
•કમરુદ્દીન ઉર્ફે રાજા ઉર્ફે અબ્દુલ્લા ચાંદમોહમ્મદ નગોરી
આમિલ પરવેઝ ઉર્ફે સિકંદર કાજી સૈફુદ્દીન શેખ
શિબલી ઉર્ફે સાબિત અબ્દુલ કરીમ
સફદરહુસૈન ઉર્ફે હુસૈનભાઈ ઉર્ફે ઇકબાલભાઈ જહીરુદ્દીન ઉર્ફે જહરુલહસન નગોરી
હાફિઝહુસૈન ઉર્ફે અદનાન ઉર્ફે તમીમ તાજુદ્દીન
મોહમ્મદ સાજિદ ઉર્ફે સલીમ ઉર્ફે સજ્જાદ ઉર્ફે સાદ ગુલામ ખ્વાજા મન્સૂરી
અબુબસર ઉર્ફે મુફ્તિ ઉર્ફે અબ્દુલ રશીદ ઉર્ફે અબ્દુલ્લા અબુબકર શેખ
અબ્બાસ ઉમર સામેજા
જાવેદ અહેમદ સાદિર અહેમદ શેખ (સૈયદ)
મોહમ્મદ ઇસ્માઇલ ઉર્ફે અબ્દુલ રાજિક ઉર્ફે મુસાફ ઉર્ફે ફુરકાન મોહમ્મદ ઇશાક મન્સૂરી
અફઝલ ઉર્ફે અફસર ઉર્ફે રાજા ઉર્ફે અજિત સિંહ ઉર્ફે સંજય પાંડે ઉર્ફે ઉસ્માની મુતલિબ ઉસ્માની
મોહમ્મદ આરિફ ઉર્ફે આરિફ બદર ઉર્ફે લાદાન બદરૂદ્દીન શેખ ઉર્ફે જુમ્મન શેખ
આસિફ ઉર્ફે હસન બશીરુદ્દીન શેખ
મોહમ્મદ આરિફ નસીમ અહેમદ મિર્ઝા
કયામુદ્દીન ઉર્ફે મૂસા ઉર્ફે અશફાક ઉર્ફે અબ્દુલ કાદિર ઉર્ફે રિઝવાન ઉર્ફે સમીર સરફુદ્દીન કાપડિયા
મોહમ્મદ સૈફ ઉર્ફે રાહુલ શર્મા ઉર્ફે કેરીસેવા સદાબ અહેમદ શેખ
ઝીશાન અહેમદ એહસાનઅહેમદ શેખ
જિયાઉર રહેમાન ઉર્ફે મોન્ટુ અબ્દુલ રહેમાન મુસ્લિમ
મોહમ્મદ શકીલ ઉર્ફે શકીલ યામીનખાન લુહાર
મોહમ્મદ અકબર ઇસ્માઇલ ચૌધરી ઉર્ફે સઈદ
ફઝલ-એ-રહેમાન ઉર્ફે સલાઉદ્દીન ઉર્ફે રફીક મુસદ્દિકખાન દુરાની
અહેમદબાવા ઉર્ફે અબ્બુ અબુબકર બરેલવી
સરફુદ્દીન ઉર્ફે શરીફ એટ સૈનુદ્દીન ઉર્ફે અબ્દુલસત્તાર ઉર્ફે સલીમ
સૈફ-ઉર-રહેમાન ઉર્ફે સૈફુ ઉર્ફે સૈફ અબ્દુલરહેમાન અન્સારી
સાદુલી ઉર્ફે હારિસ અબ્દુલકરીમ મુસ્લિમ
મોહમ્મદ તનવીર ઉર્ફે તલ્હા મોહમ્મદ અખ્તર પઠાણ
આમીન ઉર્ફે રાજા અયુદ નાઝિર શેખ
મોહમ્મદ મોબીન ઉર્ફે મુબીન ઉર્ફે ઇરફાન અબ્દુલ શકુરખાન
મોહમ્મદ રફીક ઉર્ફે જાવિદ ઉર્ફે આલમઝેબ અફ્રિદી મસ્કુર અહેમદ
તૌસીફખાન

પીડિતો માટે વળતરની જાહેરાત

ગુજરાત હાઈકોર્ટે સજા યથાવત્ રાખવાની સાથે પીડિત પરિવારો માટે આર્થિક વળતરનો પણ મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. આ ધડાકાઓમાં જીવ ગુમાવનારા મૃતકોના પરિજનોને 10 લાખ રૂપિયાનું વળતર આપવા આદેશ કરાયો છે. હુમલામાં ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયેલા પીડિતોને 1 લાખ રૂપિયાનું વળતર આપવા આદેશ કરવામાં આવ્યો છે. હાલમાં હાઈકોર્ટમાં આ મામલે સુનાવણીની પ્રક્રિયા પૂર્ણતાના આરે છે અને આ ઐતિહાસિક ચુકાદાથી પીડિતોને આખરે ન્યાય મળ્યો છે.

અમદાવાદ સિરિયલ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસ પાશ્વ ભૂમિકા

26 જુલાઈ, 2008ના રોજ અમદાવાદ શહેરમાં સાંજે આશરે 70 મિનિટના ગાળામાં 21 સ્થળોએ એક પછી એક સિરિયલ બોમ્બ વિસ્ફોટ થયા હતા. આ હુમલાઓમાં 56 લોકોનાં મોત થયા હતા અને 200થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. શહેરમાં ભય અને અરાજકતાનો માહોલ સર્જાયો હતો. વિસ્ફોટ બાદ થોડા જ સમયમાં શહેરની વિવિધ હોસ્પિટલોમાં પણ બોમ્બ મૂકવામાં આવ્યા હોવાની ઘટના સામે આવતાં સમગ્ર દેશ હચમચી ગયો હતો.તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ કુલ 78 આરોપીઓ સામે વિશેષ અદાલતમાં કેસ ચલાવવામાં આવ્યો હતો.