Aravalli Hills Controversy : સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના નિર્ણયથી અરવલ્લી પર્વતમાળાની પર્યાવરણીય સ્થિતિ અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે 100 મીટરથી ઓછી ઊંચાઈ ધરાવતી ટેકરીઓને આપમેળે જંગલ તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાતી નથી. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે ફક્ત 100 મીટરથી વધુ ઊંચા શિખરોને જ અરવલ્લી ગણવામાં આવશે. ત્યારે એ જાણી લઈએ કે અરવલ્લી પર્વતમાળામાં સૌથી ઊંચું શિખર કયું છે ?
રાજસ્થાનના સિરોહી જિલ્લામાં માઉન્ટ આબુ નજીક આવેલું ગુરુ શિખર અરવલ્લી પર્વતમાળામાં સૌથી ઊંચું શિખર છે, જે સમુદ્ર સપાટીથી 1722 મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે અને વિશ્વની સૌથી જૂની ફોલ્ડ પર્વતમાળાઓમાંની એક છે.
તેને સંતોનું શિખર કેમ કહેવામાં આવે છે ?
આ બિરુદ કર્નલ જેમ્સ ટોડ સાથે સંકળાયેલું છે. તેઓ આ શિખરને સંતોનું શિખર કહેનારા સૌપ્રથમ હતા. હકીકતમાં તેમની મુસાફરી દરમિયાન ટોડે જોયું કે સંતો અને તપસ્વીઓ ઘણીવાર શિખરના એકાંત વાતાવરણમાં રહેતા હતા અને ધ્યાન કરતા હતા. શાંતિ, ઊંચાઈ અને સ્વચ્છ હવા તેને આધ્યાત્મિક અભ્યાસ માટે એક આદર્શ સ્થળ બનાવે છે.
આનું બીજું કારણ એ રહ્યું છે કે ગુરુ દત્તાત્રેય, જેમને ગુરુઓના ગુરુ તરીકે પણ પૂજવામાં આવે છે, તેમણે અહીં તપસ્યા કરી હતી. શિખર પર એક ગુફા મંદિર છે જેમાં તેમના પગના નિશાન હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આધુનિક વિજ્ઞાનમાં મુખ્ય ભૂમિકા
શિખર પર ગુરુ દત્તાત્રેયને સમર્પિત એક પ્રાચીન ગુફા મંદિર છે. નજીકમાં તેમની માતા અનુસુપાને સમર્પિત એક મંદિર છે. આ ઉપરાંત, ભૌતિક સંશોધન પ્રયોગશાળા દ્વારા સંચાલિત માઉન્ટ આબુ ઓબ્ઝર્વેટરીમાં 1.2-મીટર ઇન્ફ્રારેડ ટેલિસ્કોપ પણ છે. આ ઊંચાઈથી ખગોળશાસ્ત્રીય સંશોધનમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે