મોદી આજે નવી ઓફિસમાં શિફ્ટ થશે:સેવા તીર્થ સાથે કર્તવ્ય ભવન 1-2નું ઉદ્ઘાટન;

મોદી આજે નવી ઓફિસમાં શિફ્ટ થશે:સેવા તીર્થ સાથે કર્તવ્ય ભવન 1-2નું ઉદ્ઘાટન;

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 13 ફેબ્રુઆરીના રોજ નવા વડાપ્રધાન કાર્યાલય ‘સેવા તીર્થ’માં શિફ્ટ થશે. ન્યૂઝ એજન્સી ANI અનુસાર, મોદી બપોરે લગભગ 1:30 વાગ્યે ‘સેવા તીર્થ’ બિલ્ડિંગ કોમ્પ્લેક્સના નામનું અનાવરણ કરશે. પછી સાંજે લગભગ 6 વાગ્યે સેવા તીર્થ અને કર્તવ્ય ભવન-1 અને 2નું ઉદ્ઘાટન કરશે.

આ પછી PM એક જાહેર કાર્યક્રમને પણ સંબોધિત કરશે. કર્તવ્ય ભવન-1 અને 2માં કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલયોની નવી ઓફિસો હશે. વર્તમાનમાં PMO અને મંત્રાલયોની ઓફિસો નવી દિલ્હી સ્થિત સેક્રેટરીએટ બિલ્ડિંગના નોર્થ અને સાઉથ બ્લોકમાં છે.

આ બંને ઇમારતોને લગભગ 95 વર્ષથી દેશની સત્તાનું કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. શુક્રવારે અહીં સરકારના કામકાજનો છેલ્લો દિવસ હશે. સેવા તીર્થ જતા પહેલા PM મોદી અહીં કેન્દ્રીય કેબિનેટની વિશેષ બેઠક કરશે.

કેબિનેટની આ બેઠક શુક્રવારે સાંજે 4 વાગ્યે નિર્ધારિત છે. આ બ્રિટિશ કાળના સેક્રેટરીએટ બિલ્ડિંગમાં છેલ્લી બેઠક હશે. તેને 1900ના શરૂઆતના દાયકામાં બ્રિટિશ આર્કિટેક્ટ હર્બર્ટ બેકરે બ્રિટિશ શાસનની જરૂરિયાતો અનુસાર ડિઝાઇન કરી હતી.

1189 કરોડના ખર્ચે બનેલી PM ઓફિસ

સેવા તીર્થનો અર્થ છે ‘સેવાનું સ્થાન’. પહેલા તેનું નામ ‘એક્ઝિક્યુટિવ એન્ક્લેવ’ રાખવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ 2 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ તેનું નામ બદલીને સેવા તીર્થ રાખવામાં આવ્યું. તે નવી દિલ્હીમાં દારા શિકોહ રોડ પર એક્ઝિક્યુટિવ એન્ક્લેવમાં આવેલું છે.

તે લગભગ 2.26 લાખ ચોરસ ફૂટ (લગભગ 5 એકર)માં બનાવવામાં આવ્યું છે. તેને એલ એન્ડ ટી કંપનીએ ₹1189 કરોડમાં બનાવ્યું છે. સેવા તીર્થ કોમ્પ્લેક્સમાં ત્રણ ઇમારતો છે- સેવા તીર્થ-1, સેવા તીર્થ-2 અને સેવા તીર્થ-3. સેવા તીર્થ-1માં વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) છે.

સેવા તીર્થ-2માં કેબિનેટ સચિવાલય અને સેવા તીર્થ-3માં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજીત ડોભાલની ઓફિસ છે. આ તમામ ઓફિસો પહેલાં અલગ-અલગ જગ્યાઓ પર હતી. કેબિનેટ સચિવાલય સપ્ટેમ્બર 2025માં જ સેવા તીર્થ-2માં શિફ્ટ થઈ ચૂક્યું છે.

નવા PMOની નજીક જ વડાપ્રધાનનું નવું નિવાસસ્થાન પણ બની રહ્યું છે. તે તૈયાર થયા પછી વડાપ્રધાન 7, લોક કલ્યાણ માર્ગ સ્થિત હાલના નિવાસસ્થાનથી નવા નિવાસસ્થાનમાં શિફ્ટ થઈ જશે.

કર્તવ્ય ભવન-1 અને 2માં નાણા-રક્ષા સહિત અનેક મંત્રાલયો

જ્યારે કર્તવ્ય ભવન-1 અને 2માં નાણા મંત્રાલય, રક્ષા મંત્રાલય, સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, કોર્પોરેટ બાબતોનું મંત્રાલય, શિક્ષણ મંત્રાલય, સંસ્કૃતિ મંત્રાલય, કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલય, માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય, કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય, રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય અને આદિજાતિ બાબતોનું મંત્રાલય સહિત અનેક મુખ્ય મંત્રાલયોને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

આ પહેલા ગૃહ મંત્રાલય લ્યુટિયન્સ દિલ્હીના રાયસીના હિલ્સ સ્થિત નોર્થ બ્લોક પરિસરમાંથી જનપથમાં બનેલી કોમન સેન્ટ્રલ સેક્રેટરિએટ (CCS) બિલ્ડિંગમાં જઈ ચૂક્યું છે. ગૃહ મંત્રાલયને નવા કોમ્પ્લેક્સમાં 347 રૂમ ફાળવવામાં આવ્યા છે. લગભગ 90 વર્ષથી દેશનું ગૃહ મંત્રાલય નોર્થ બ્લોકમાંથી જ સંચાલિત થઈ રહ્યું હતું.

કર્તવ્ય ભવન-1 અને 2માં ડિજિટલ અને પર્યાવરણ-અનુકૂળ સુવિધાઓ

કર્તવ્ય ભવન-1 અને 2 બિલ્ડિંગમાં ડિજિટલ ટેકનોલોજીથી સજ્જ ઓફિસો, જનતા સાથે સીધા સંપર્ક માટે પબ્લિક એરિયા અને સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ રિસેપ્શનની વ્યવસ્થા છે. સરકારનું કહેવું છે કે આનાથી મંત્રાલયો વચ્ચે તાલમેલ, કામકાજની ઝડપ અને લોકોની ભાગીદારી વધુ સારી બનશે.

ઇમારતોને 4-સ્ટાર GRIHA ધોરણો અનુસાર ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. તેમાં રિન્યુએબલ એનર્જી સિસ્ટમ, વોટર કન્ઝર્વેશન સિસ્ટમ, વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અને એનર્જી એફિશિયન્ટ કન્સ્ટ્રક્શન ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

આનાથી પર્યાવરણ પર ઓછી અસર પડશે અને કામકાજની ગુણવત્તા વધશે. આ કેમ્પસમાં સ્માર્ટ એક્સેસ કંટ્રોલ સિસ્ટમ, સર્વેલન્સ નેટવર્ક અને એડવાન્સ ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ સિસ્ટમ જેવી સુરક્ષા સુવિધાઓ પણ શામેલ છે. આનાથી અધિકારીઓ અને મુલાકાતીઓ માટે સુરક્ષિત અને વ્યવસ્થિત વાતાવરણ રહેશે.

સરકારનો દાવો- જૂની ઇમારતોમાં મેન્ટેનન્સ ખર્ચ વધુ

સરકારના મતે, ઘણા દાયકાઓથી કેન્દ્ર સરકારના ઘણા મુખ્ય મંત્રાલયો અને ઓફિસો સેન્ટ્રલ વિસ્ટા વિસ્તારમાં અલગ-અલગ અને જૂની ઇમારતોમાં કામ કરી રહ્યા હતા. આનાથી કામકાજમાં તાલમેલની મુશ્કેલીઓ, સંચાલનમાં વિલંબ, જાળવણીનો વધતો ખર્ચ અને કર્મચારીઓ માટે સારા કાર્ય વાતાવરણનો અભાવ જેવી સમસ્યાઓ સામે આવતી રહી છે.

આથી નવા બિલ્ડિંગ કોમ્પ્લેક્સ દ્વારા આ તમામ મુશ્કેલીઓને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. હવે વહીવટી કાર્યોને એક જ જગ્યાએ આધુનિક અને ભવિષ્યને અનુરૂપ સુવિધાઓ સાથે સંચાલિત કરવામાં આવશે.