મુંબઈ: મહારાષ્ટ્રમાં વરસાદની સ્થિતિ અને ખેતી પર પડેલી અસરને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે રાજ્યના 265 તાલુકાઓમાં ટ્રિગર-1 હેઠળ દુષ્કાળ જાહેર કરવાની જાહેરાત કરી છે. મહારાષ્ટ્રમાં કુલ 358 તાલુકા છે, જેમાંથી 265 તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. એટલે કે રાજ્યના આશરે 75 ટકા તાલુકાઓમાં દુષ્કાળની સ્થિતિને ધ્યાનમાં લઈને રાહત અને બચાવના પગલાં અમલમાં મૂકવામાં આવશે.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ખેડૂતો, ખેતમજૂરો, પશુપાલકો, વિદ્યાર્થીઓ અને સામાન્ય નાગરિકોને રાહત મળે તે માટે વિવિધ પગલાં જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દુષ્કાળની સ્થિતિમાં ખેતી, પીવાના પાણી અને પશુધનને અસર ન થાય તે માટે તાત્કાલિક રાહત પહોંચાડવાનો છે.
દુષ્કાળગ્રસ્ત તાલુકાઓમાં ખેડૂતોને જમીન મહેસૂલમાંથી રાહત આપવામાં આવશે. સાથે જ પાક લોનના પુનર્ગઠનની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. ખેડૂતો પર તાત્કાલિક નાણાકીય ભાર ઓછો કરવા માટે કૃષિ લોનની વસૂલાત પર મોરેટોરિયમ લાગુ કરવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે.
સરકારે કૃષિ પંપના વીજળી બિલ અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. 7.5 હોર્સપાવર સુધીના કૃષિ પંપના વીજળી બિલ પહેલેથી જ માફ કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારે હવે વધુ ક્ષમતાવાળા કૃષિ પંપને પણ રાહત આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયેલા ગામોમાં ખેડૂતોના કૃષિ પંપના વીજળી જોડાણો કાપવામાં નહીં આવે.
દુષ્કાળની અસર માત્ર ખેડૂતો પૂરતી મર્યાદિત ન રહે તે માટે રાજ્ય સરકારે શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ રાહતની જાહેરાત કરી છે. દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા ફી માફ કરવામાં આવશે. આ નિર્ણયથી આર્થિક મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહેલા પરિવારોને રાહત મળવાની આશા છે.
દુષ્કાળની સ્થિતિમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રોજગારીની તકો વધારવા માટે રોજગાર ગેરંટી યોજનાના નિયમોમાં જરૂરી છૂટછાટ આપવામાં આવશે. આના આધારે વધુ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરીને સ્થાનિક સ્તરે લોકોને રોજગારી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. ખાસ કરીને પાણી સંરક્ષણ અને ગ્રામ્ય વિકાસ સાથે જોડાયેલા કામોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં જ્યાં જરૂરિયાત ઊભી થશે ત્યાં પીવાના પાણીના ટેન્કર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. પીવાના પાણી તેમજ પશુઓ માટેના પાણીની વ્યવસ્થા અગાઉ જારી કરવામાં આવેલી યોજના મુજબ ચાલુ રાખવામાં આવશે.
ખેતી પર નિર્ભર પરિવારો અને ખેતમજૂરોને મુશ્કેલી ન પડે તે માટે તેમને અનાજ પૂરું પાડવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે. પશુધનને બચાવવા માટે ચારા માટે પણ જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
દુષ્કાળની સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે રાજ્યમાં મોટા પાયે જળ સંરક્ષણના કામો શરૂ કરવામાં આવશે. પાણીનો સંગ્રહ વધારવા, ઉપલબ્ધ જળસ્રોતોનું સંરક્ષણ કરવા અને ભવિષ્યમાં પાણીની અછત ઓછી થાય તે દિશામાં વિવિધ કામોને ગતિ આપવામાં આવશે.
દરમિયાન મુખ્યમંત્રીએ તમામ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટને દુષ્કાળની સ્થિતિ અંગેની પંચનામા પ્રક્રિયા તાત્કાલિક પૂર્ણ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. પાકને થયેલા નુકસાનનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન થાય તે માટે પાકની સ્થિતિ દર્શાવતા ફોટોગ્રાફ્સ અને તેમના GPS લોકેશનનો રેકોર્ડ તૈયાર કરવાનો પણ આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
સરકારના આ નિર્ણયથી દુષ્કાળગ્રસ્ત 265 તાલુકાઓમાં ખેડૂતો અને ગ્રામ્ય પરિવારોને તાત્કાલિક રાહત પહોંચાડવાની પ્રક્રિયાને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે. પાણી, વીજળી, લોન, રોજગાર, અનાજ અને પશુચારા સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં જાહેર કરાયેલા પગલાં દુષ્કાળની અસરને ઘટાડવા માટે અમલમાં મૂકવામાં આવશે.