અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઇરાન યુદ્ધને કારણે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પ્રભાવિત થવાથી વિશ્વભરમાં ઊર્જા સંકટ પછી હવે ઇન્ટરનેટ ઠપ્પ થવાનો ખતરો છે. તેનું કારણ એ છે કે હોર્મુઝ રૂટ પરથી માત્ર વિશ્વનું 20% ક્રૂડ ઓઇલ અને 25% LNG પસાર થતું નથી, પરંતુ આ રૂટની નીચે ઇન્ટરનેટ કેબલ્સ પણ બિછાવેલા છે.
જો આ ક્ષેત્રમાં તણાવ વધે અથવા કેબલ્સને નુકસાન થાય, તો ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ઇન્ટરનેટની સ્પીડ ધીમી પડી શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વિસ્તાર માત્ર ઊર્જા ચોકપોઇન્ટ નથી, પરંતુ એક ડિજિટલ ચોકપોઇન્ટ પણ છે.
સમુદ્રની નીચેથી પસાર થાય છે 97% ગ્લોબલ ડેટા
ઘણીવાર લોકોને લાગે છે કે ઇન્ટરનેટ સેટેલાઇટ દ્વારા ચાલે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. વિશ્વનો લગભગ 95 થી 97% ડેટા ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ્સ દ્વારા ટ્રાન્સફર થાય છે.
આ કેબલ્સ સમુદ્રની નીચે બિછાવેલા હોય છે. ભારતને યુરોપ, આફ્રિકા અને પશ્ચિમ એશિયા સાથે જોડતા મુખ્ય કેબલ્સ આ જ રૂટ પાસેથી પસાર થાય છે. તેમાં SEA-ME-WE, AAE-1 અને EIG જેવી મોટી કેબલ સિસ્ટમ્સ સામેલ છે.
ભારત માટે શા માટે મોટો ખતરો છે?
ભારતની ડિજિટલ ઇકોનોમી મોટાભાગે આ દરિયાઈ રૂટ્સ પર નિર્ભર છે. ભારતનો મોટાભાગનો ઇન્ટરનેશનલ ઇન્ટરનેટ બેન્ડવિડ્થ અરબી સમુદ્ર અને ખાડી ક્ષેત્રમાંથી પસાર થાય છે.
લેટન્સી વધી જશે: જો કેબલને નુકસાન થાય છે, તો ટ્રાફિકને લાંબા ‘પેસિફિક રૂટ’ પર ડાયવર્ટ કરવો પડશે. તેનાથી લેટન્સી એટલે કે ડેટા ટ્રાવેલ ટાઈમ વધી જશે.
ઇન્ટરનેટ ધીમું થશે: યુટ્યુબ, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને નેટફ્લિક્સ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ પર બફરિંગ વધી જશે. વીડિયો કોલ અને ક્લાઉડ સર્વિસમાં પણ મુશ્કેલીઓ આવી શકે છે.
23.48 લાખ કરોડના IT સેક્ટર પર અસર
ભારતનું IT અને આઉટસોર્સિંગ સેક્ટર લગભગ 250 બિલિયન ડોલર (23.48 લાખ કરોડ) નું છે. અમેરિકી અને યુરોપિયન ક્લાયન્ટ્સ સાથે રિયલ-ટાઇમ કનેક્ટિવિટી આ જ લો-લેટન્સી નેટવર્ક પર આધારિત છે.
કેબલ કપાવાની સ્થિતિમાં કંપનીઓને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે, જેનાથી સર્વિસ એગ્રીમેન્ટ્સ (SLA) તૂટવાનો અને પેનલ્ટી લાગવાનો ભય છે. આ ઉપરાંત, ખાડી દેશોમાંથી આવતી રેમિટન્સ (પૈસા મોકલવા) અને SWIFT જેવા બેન્કિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન પણ ધીમા પડી શકે છે.
શું ઇન્ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે?
ઇન્ટરનેટની ડિઝાઇન એવી રીતે બનાવવામાં આવી છે કે એક રસ્તો બંધ થવા પર ટ્રાફિક બીજા રસ્તે (રી-રૂટિંગ) પર જતો રહે છે. તેથી ‘ટોટલ બ્લેકઆઉટ’ એટલે કે સંપૂર્ણપણે ઇન્ટરનેટ બંધ થવાની સંભાવના ઓછી છે.
જોકે, રી-રૂટિંગને કારણે વૈકલ્પિક રસ્તાઓ પર લોડ વધી જશે, જેનાથી સ્પીડ ઘણી ઓછી થઈ જશે. શેરબજાર અને હાઈ-ફ્રીક્વન્સી ટ્રેડિંગ જેવા સેક્ટર્સ, જ્યાં મિલિસેકન્ડનું મહત્વ હોય છે. ત્યાં મોટું નાણાકીય જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
નવા વિકલ્પો પર રોકાણ કરી રહ્યું છે ભારત
આ ખતરાને જોતા ભારત સહિત ઘણા દેશો હવે વૈકલ્પિક રસ્તાઓ પર રોકાણ કરી રહ્યા છે. ઇલોન મસ્ક જેવી સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ બેકઅપ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
ભવિષ્યમાં આવા કેબલ્સ બિછાવવાની યોજના છે જે સંવેદનશીલ વિસ્તારોને બાયપાસ કરી શકે. હાલમાં, હોર્મુઝમાં વધતો તણાવ ઓઈલની કિંમતો કરતાં ડિજિટલ દુનિયાની ચિંતા વધુ વધારી રહ્યો છે.
