અમેરિકાએ ઈરાન પર 850 ટોમહોક મિસાઈલો છોડી:આ મિસાઈલ બનવામાં 2 વર્ષ લાગે,

અમેરિકાએ ઈરાન પર 850 ટોમહોક મિસાઈલો છોડી:આ મિસાઈલ બનવામાં 2 વર્ષ લાગે,

ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં અમેરિકાએ મોટા પાયે ટોમહોક ક્રુઝ મિસાઈલોનો ઉપયોગ કર્યો. તેને અમેરિકી શસ્ત્રાગારનું એક મહત્વપૂર્ણ હથિયાર માનવામાં આવે છે.

વોશિંગ્ટન પોસ્ટ અનુસાર, ચાર અઠવાડિયામાં 850થી વધુ મિસાઈલો છોડવામાં આવી. અંદાજ છે કે અમેરિકી નૌકાદળ પાસે લગભગ 4,000 ટોમહોક મિસાઈલો હતી.

જો આ સાચું હોય તો ટોમહોક મિસાઈલોનો લગભગ એક ચતુર્થાંશ ભાગ ખતમ થઈ ચૂક્યો છે. રક્ષા મંત્રાલયની અંદર આ અંગે ચિંતા વધી ગઈ છે. એક ટોમહોક બનાવવામાં લગભગ 2 વર્ષ લાગી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ કમી પૂરી કરવામાં ઘણા વર્ષો લાગશે.

અમેરિકા પાસે લગભગ 4000 ટોમહોક મિસાઈલો

ટોમહોક અમેરિકાની ખાસ ક્રુઝ મિસાઈલ છે. તે 1,000 માઈલ (1609 કિમી) સુધી ઉડીને 1,000 પાઉન્ડ (453 કિલો) વિસ્ફોટક સચોટ નિશાન પર ફેંકી શકે છે. તેના એડવાન્સ વર્ઝનની રેન્જ 2500 કિમી છે.

ટોમહોકનો મોટા પાયે પ્રથમ ઉપયોગ 1991ના ખાડી યુદ્ધમાં થયો હતો. અમેરિકાએ ઈરાક પર દૂરથી સેંકડો મિસાઈલો છોડી. તેને રિમોટ વોર કહેવામાં આવ્યું, કારણ કે પ્રથમ વખત આટલી સચોટ અને લાંબા અંતરની ક્રુઝ મિસાઈલોનો ઉપયોગ થયો હતો.

ટોમહોકને સમુદ્રમાં હાજર યુદ્ધ જહાજો અને સબમરીનથી પણ છોડી શકાય છે, જેનાથી દુશ્મનના વિસ્તારમાં પ્રવેશ્યા વિના હુમલો શક્ય બને છે. અમેરિકા છેલ્લા એક મહિનાથી ઈરાન પર હુમલા કરી રહ્યું છે. આ સંપૂર્ણપણે ‘સ્ટેન્ડ-ઓફ સ્ટ્રાઈક’ છે. એટલે કે, હુમલો એટલી દૂરથી કરવામાં આવ્યો કે અમેરિકી સૈનિકોને જમીન પર ઉતરવાની જરૂર પડી નથી.

નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ, અમેરિકા પાસે હાલમાં લગભગ 4000 ટોમહોક મિસાઈલો છે. યુરોપ, મિડલ ઈસ્ટ અને એશિયામાં વધતા જોખમો વચ્ચે અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોને ટોમહોક મિસાઈલોની ખૂબ જરૂર છે.

જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે, તો અમેરિકા પાસે પોતાના ઉપયોગ માટે પણ ટોમહોક ખતમ થઈ શકે છે, સહયોગીઓને આપવું મુશ્કેલ બનશે.

અમેરિકા એક વર્ષમાં 600 ટોમહોક મિસાઈલ બનાવે છે

અમેરિકા ટોમહોક ક્રુઝ મિસાઈલોનું ઉત્પાદન ખૂબ જ મર્યાદિત માત્રામાં કરે છે. વર્તમાન ક્ષમતા મુજબ એક વર્ષમાં લગભગ 600 ટોમહોક મિસાઈલો બનાવી શકાય છે.

એક ટોમહોકની કિંમત લગભગ 36 લાખ ડોલર (34 કરોડ રૂપિયા) છે, જેના ઝડપી ઉપયોગે સપ્લાય પર દબાણ વધાર્યું છે.

સમસ્યા એ છે કે એક ટોમહોક બનવામાં લગભગ 2 વર્ષ લાગે છે, તેથી ઓર્ડર પછી તરત ઉપલબ્ધ થતા નથી.

આ જ કારણ છે કે જ્યારે યુદ્ધમાં તેનો ઝડપથી ઉપયોગ થાય છે, જેમ કે હાલમાં ઈરાન સંઘર્ષમાં થયું, તો સ્ટોક ઝડપથી ઘટી જાય છે અને તેને ભરવામાં ઘણા વર્ષો લાગી શકે છે.

જાપાન સાથે મિસાઈલ બનાવવાની ડીલ અટકી

2024માં ટોમહોકની અછતનો ઉકેલ દેખાયો, જ્યારે અમેરિકા જાપાનમાં સંયુક્ત ઉત્પાદનની નજીક પહોંચ્યું, જેનાથી ઉત્પાદન બમણું થઈ શકતું હતું.

યોજના એ હતી કે જાપાન, અમેરિકા માટે ટોમહોક મિસાઈલના કેટલાક ભાગોનું ઉત્પાદન કરે. આનો ફાયદો બંને દેશોને મળતો. જાપાન તેની સંરક્ષણ નીતિમાં ફેરફાર કરી રહ્યું છે અને લાંબા અંતરની સ્ટ્રાઈક ક્ષમતા વિકસાવવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે તેણે મિસાઈલ બનાવવામાં મદદ કરવાની સંમતિ આપી.

જોકે, અમેરિકાએ આ ભાગીદારી માટે ઘણી કડક શરતો મૂકી હતી. જેમ કે

મિસાઇલોની ટેકનોલોજી અને ડિઝાઇન પર અમેરિકાનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રહેશે
જાપાન આ મિસાઇલોને અમેરિકાની મંજૂરી વિના કોઈ ત્રીજા દેશને વેચી શકશે નહીં
તેનો ઉપયોગ પણ નિર્ધારિત નિયમો અને શરતો હેઠળ જ થશે
સંવેદનશીલ ટેકનોલોજીના ટ્રાન્સફરને મર્યાદિત રાખવામાં આવશે

જોકે, અમેરિકાની અંદર જ આ ડીલનો વિરોધ શરૂ થઈ ગયો. બંને પક્ષોના ઘણા નેતાઓ અને નિષ્ણાતોને ડર હતો કે એડવાન્સ્ડ મિસાઇલ ટેકનોલોજી વિદેશમાં શેર કરવી જોખમી હોઈ શકે છે. ટોમહોક બનાવતી કંપની RTXના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ પણ આ વિરોધમાં સાથ આપ્યો.

એવી પણ ચિંતા હતી કે તેનાથી અમેરિકાના સંરક્ષણ ઉદ્યોગને નુકસાન થશે અને દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર પણ અસર પડશે. આ કારણોસર, આ યોજના સંપૂર્ણપણે લાગુ થઈ શકી નહીં અને મામલો અટકી ગયો.

અમેરિકા કરતાં 6 ગણા ઝડપી હથિયારો બનાવી રહ્યું છે ચીન

ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ અનુસાર આ મામલો અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની મોટી સમસ્યા દર્શાવે છે. તે એકલા ચીનની વધતી ઔદ્યોગિક ક્ષમતાનો સામનો કરી શકતું નથી, જે હવે સૈન્ય શક્તિમાં બદલાઈ રહી છે.

ચીન વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગનો 28% અને અમેરિકા 17% હિસ્સો ધરાવે છે. અંદાજ છે કે ચીન 5-6 ગણી ઝડપથી એડવાન્સ હથિયારો મેળવી રહ્યું છે.

ચીનનું એક શિપયાર્ડ અમેરિકાના તમામ શિપયાર્ડ્સ કરતાં વધુ જહાજો બનાવી શકે છે.

અમેરિકાને ચીનથી પાછળ રહી જવાનો ખતરો

હવે અમેરિકાને એ ખતરો છે કે તે ઇતિહાસમાં બ્રિટન, જર્મની અને જાપાનની જેમ કોઈ ઉભરતી ઔદ્યોગિક તાકાતથી સૈન્ય રીતે પાછળ રહી જાય. ઇતિહાસ દર્શાવે છે કે આવી સ્પર્ધાઓ ઘણીવાર વિનાશકારી યુદ્ધોમાં સમાપ્ત થાય છે.

ઉકેલ એ છે કે અમેરિકા એકલા નહીં, પરંતુ જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુરોપિયન યુનિયન જેવા સહયોગીઓ સાથે મળીને ચીનનો મુકાબલો કરે.

ઘણા સમય સુધી ઘણા સહયોગી દેશો પોતાની સુરક્ષાની જવાબદારી અમેરિકા પર છોડતા રહ્યા. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાએ તેને ‘ફ્રી રાઇડિંગ’ કહ્યું હતું. આ દેશો પોતાની અર્થવ્યવસ્થાનો ખૂબ નાનો હિસ્સો સંરક્ષણ પર ખર્ચ કરતા હતા અને અમેરિકા પર નિર્ભર રહેતા હતા.

ટ્રમ્પ અવારનવાર ફ્રી રાઇડર્સ વિરુદ્ધ કડકાઈનો શ્રેય લે છે. છેલ્લા 60 વર્ષમાં અમેરિકાએ પોતાની જીડીપીનો 3 થી 9.4 ટકા સુધી સંરક્ષણ પર ખર્ચ કર્યો છે, જ્યારે ઘણા સહયોગી દેશોનો ખર્ચ 1 ટકાથી પણ ઓછો રહ્યો છે.

હવે એશિયામાં ચીનની વધતી આક્રમકતા અને યુરોપમાં રશિયાની યુદ્ધખોરીને જોતાં, આ વ્યવસ્થા હવે ટકી શકે તેમ નથી. હવે અમેરિકાએ દુનિયામાં પોતાની ભૂમિકા અને ગઠબંધનો વિશે નવેસરથી વિચારવું પડશે, કારણ કે હવે તે એકલો સૌથી શક્તિશાળી દેશ રહ્યો નથી.